Tanjak Warisan Melayu

Tanjak, tengkolok atau destar adalah salah satu busana pada bahagian kepala lelaki Melayu yang sering dikaitkan dengan istana, kepahlawanan dan dipakai dalam pelbagai acara adat istiadat bangsa Melayu.

Tanjak pada kebiasaanya akan dipadankan dengan bengkung, sampin dan baju Melayu beserta keris selit bagi pakaian lelaki Melayu.

Tanjak belum lagi dicipta pada zaman sebelum zaman kesultanan Melayu Melaka. Pada zaman itu, hanya sehelai kain digunakan dan diikat di kepala untuk menutup rambut supaya kelihatan kemas.

Ikatan kain ini lama kelamaan berubah dan menjadi semakin cantik mengikut peredaran zaman, diolah dan diubahsuai mengikut taraf seseorang itu.

Orang Melayu Melaka telah menggunakan kebijaksanaan mereka untuk mengubah sehelai kain untuk dipakai sebagai penutup kepala. Tanjak dahulunya merupakan lambang status seseorang.

Hanya yang berada sahaja pada ketika itu mampu memakainya dan tanjak juga merupakan sebahagian pakaian raja atau sultan.

Tanjak raja pada zaman Melaka dibuat dari kain sutera dari China atau India manakala orang kebanyakan menggunakan tanjak dari kain biasa.

Sejarah pemakaian tanjak di Perak pula dikatakan berasal dari sejarah lagenda kedatangan Sultan Muzaffar untuk ditabalkan di negeri Perak.

Mahkota raja yang dipakainya dibuang ke laut kerana perjanjian dengan penjaga laut untuk terus mudik ke negeri Perak. Pakaian kepala kemudiannya direka untuk mengantikan mahkota raja dan dipanggil tengkolok raja.

Jenis-Jenis Tanjak Mengikut Negeri

Terengganu

Tanjak Dagang Sakit Di Rantau

Tanjak Temalong Budu

Tanjak Datuk Bija Di Raja

Tanjak Laksamana Terengganu

Tanjak Lang Melayang

Perlis Indera Kayangan

Tanjak Putera Kayangan

Selangor Darul Ehsan

 Tanjak Pari Mudik

 Tanjak Lang Patah Sayap

Tanjak Sebang Selat

Perak Darul Ridzuan

 Tanjak Alang Iskandar

 Tanjak Ayam Patah Kepak

 Tanjak Balung Ayam

 Tanjak Getam Pekasam

 Tanjak Menyonsong Angin

 Tanjak Lang Sioh

 Tanjak Mumbang Belah Dua

 Tanjak Patah Kepak

Tanjak Pucuk Pisang Patah

Pahang Darul Makmur

 Tanjak Cogan Daun Kopi

 Tanjak Getam Budu

 Tanjak Raja Naik Bersiram

Tanjak Sekelongsong Bunga

Negeri Sembilan Darul Khusus

 Tanjak Dendam Berahi

 Tanjak Dendam Tak Sudah Jenis 1

 Tanjak Dendam Tak Sudah Jenis 2

 Tanjak Helang Menyambar

 Tanjak Kacang Dua Daun

 Tanjak Sarang Kerengga

Tanjak Kacang Sehelai Daun

Kelantan Darul Naim

 Tanjak Bulang Hulu

 Tanjak Ketam Budu 1

 Tanjak Ketam Budu 2

Tanjak Setangan Isih

Kedah Darul Aman

Tanjak Sudu Itik

 Tanjak Laksamana Kedah

Tanjak Temenggong Kedah

Sabah Bumi Di Bawah Bayu

Tanjak Siga

Johor Darul Takzim

 Tanjak Belah Mumbang

 Tanjak Laksamana Johor-Riau

 Tanjak Lubang Layar

 Tanjak Tebing Laksamana

Tanjak Tebing Runtuh

Sarawak Bumi Kenyalang

Tanjak Bugis Tak Balik

Rekaan tanjak biasanya berkait rapat dengan status si pemakai. Apa yang dipakai oleh rakyat biasa berbentuk simpulan dan diubahsuai dari rekaan asal yang dipakai oleh raja. Rakyat tidak boleh memakai bentuk tanjak yang sama dengan bentuk tanjak raja atau sultan.

Kebanyakan tanjak sekarang dibuat dari kain songket. Untuk membuatnya, kain songket bersaiz 31 x 31 diambil dan dilipat dua kepada bentuk tiga segi bersama kertas keras, sebelum digosok dan dijahit. Untuk membuat bentuk tertentu, dawai atau lidi akan dimasukkan bersama lipatan supaya tanjak terbentuk keras dan cantik pada segi tertentu.

Sekadar Berkongsi...